Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf?  Forumu  Forum Ana Sayfa Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu

( YOLUMUZ ?L?M , ?RFAN VE ?NSANLIK SEVG?S? ?ZER?NE KURULMU?TUR ! )
 
 SSSSSS   AramaArama   Üye ListesiÜye Listesi   Kullanıcı GruplarıKullanıcı Grupları   KayıtKayıt 
 ProfilProfil   Özel mesajlarınızı kontrol etmek için giriş yapınÖzel mesajlarınızı kontrol etmek için giriş yapın   GirişGiriş 

TARİHSEL VERİLER IŞIĞINDA HACI BEKTAŞ VELİ

 
Yeni başlık gönder   Başlığa cevap gönder     Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu Forum Ana Sayfa -> H?nkar Hac? Bekta? Veli
Önceki başlık :: Sonraki başlık  
Yazar Mesaj
can



Kayıt: 13 Ksm 2007
Mesajlar: 147
Konum: ankara

MesajTarih: Çrş Arl 08, 2010 9:36 am    Mesaj konusu: TAR?HSEL VER?LER I?I?INDA HACI BEKTA? VEL? Alıntıyla Cevap Gönder

HACI BEKTA? VEL?
TAR?HSEL VER?LER I?I?INDA HACI BEKTA? VEL?:


Hac? Bekta? Veli, Osmanl? ?mparatorlu?unda XIV. y?zy?ldan itibaren, sosyal ve siyasi bak?mdan b?y?k etkinli?i olan, II. Mahmut taraf?ndan Yeni?eri Oca?? ile birlikte kapat?lan, Abd?laziz zaman?nda tekrar canlanan ve 25 Kas?m 1925 tarihinde Tekke ve Zaviyelerin kapat?lmas?na kadar devam eden Bekta?i tarikat?n?n piridir. Hac? Bekta? Velinin harc?n? kard??? Alevi-Bekta?i anlay???, Anadolu’nun yan? s?ra Balkanlar, Arnavutluk, Yunanistan, Bulgaristan, Bosna, Kosova, Makedonya, G?l Baba t?rbesinin bulundu?u Macaristan?n Budape?te ?ehrinden Azerbaycana kadar bir ?ok yerde kabul g?rm?? ve benimsenmi?tir.

Hac? Bekta? Velinin d???nce ve ??retisinin yay?lmas?, ?l?m?nden ?ok daha sonra, 14.y?zy?l ba?lar?nda kurulan tarikat?n?n, 16.y?zy?l ba?lar?nda etkinlik kazanmas? ile olmu?tur. Hac? Bekta? Veli, hakk?nda anlat?lan s?ylencelerle, tarihsel ger?ekliklerden kopuk olarak ya?at?lm??t?r. Kendi d?neminde tan?nmaktad?r ve Mevlana, Baba ?lyas, Ahi Evren’le ?a?da?t?r. Kaynaklar bu d?nemin ?nl?lerinin ili?kilerini mistik bir dille anlat?rlar. D?neme ait bilgiler aktaran A??kpa?azade, Efl?ki, Elvan ?elebi, Vasiti gibi yazarlar, Hac? Bekta?’a ait bilgilere yer vermi?lerdir. ?l?m?nden sonraki y?llarda, hakk?nda “Vilayetname” d?zenlenir. Ad?na tarikat kurulur. Mevlevi inan?l? Efl?ki’nin, Hac? Bekta? Veli’yi kendi tarikat ?nderleriyle k?yaslayarak, k???k d???r?c? ?yk?ler anlatmas?, d?nemin mezhep ve tarikat ba?nazl???ndan kaynaklanmaktad?r. Alevi - Bekta?ilik’le ilgili belge ve kaynaklar?n yokedildi?i de, tarihsel bir ger?ektir. Bu durum da, Hac? Bekta? Veli’ye ili?kin, sa?l?kl? bilgilere ula?mam?za engel olmu?tur.

Hac? Bekta? Velinin do?umu, ?l?m?, kim taraf?ndan e?itildi?i, Anadoluya tam olarak hangi tarihte geldi?ine dair kesin bilgiler bulunmamaktad?r. Hakk?nda bilgi veren en eski kaynaklardan biri olan Vilayetname’de, Hac? Bekta? Veli, Hz. Ali’nin soyundan yedinci ?mam Musa Kaz?m nesline ba?lanarak, soy seceresi hakk?nda ?u bilgi verilmektedir. “Hac? Bekta? Veli, Seyyid Muhammed ?br?him-? S?n?, Seyid M?sa’?-S?n?, ?br?him M?kerrem el-M?c?b, ?mam M?s? K?z?m." Ancak bu silsilenin do?ruluk derecesi de tart??ma konusu olmu?tur. Hz. Ali ile Hac? Bekta? Veli aras?ndaki ?ah?slar?n azl??? nedeniyle, silsilede noksanl?k veya kopukluklar olabilece?i ileri s?r?lm??t?r.

Hoca Ahmet Yesevi taraf?ndan yeti?tirilip Anadolu’ya g?nderildi?i iddialar?na kar??l?k, ya?ad?klar? d?nem g?z ?n?nde bulunduruldu?unda, 1166’da ?len Ahmet Yesevi ile 1209-1271’de ya?ayan Hac? Bekta? Velinin ayn? zaman diliminde ya?amad?klar? a??kt?r. Yayg?n olan kanaate g?re, Lokman Perende’nin himayesinde ve Yesevilik ??retisinin etkin oldu?u bir ortamda yeti?mi?tir. Vilayetname’de, Hac? Bekta? Veli’nin Anadolu’ya geli?i ??yle aktar?lmaktad?r. “K?rdistan’da bir kavmin i?inde bir zaman e?le?ir.(……) O kavmi kendisine ba?lar.(……) Rum ?lkesine y?r?r. Elbistan’da Ash?b- ? Kehf ma?aras?na u?rar. Orada erbain ??kar?r. Kayseri’ye do?ru yola ??kar.(……) Rum ?lkesine Z?lkadirli ilinde Bozok’tan girer. Sulucakarah?y?k’e iner”. Horasan ve Erdebil’de ald??? tekke e?itimi, Anadoluya geli? yolu ve Anadoluda bulundu?u yerler dikkate al?nd???nda, Hac? Bekta? Veli, Yesevilik, Melamilik, Bat?nilik, ?smaililik, Ahilik, Babailik, Mevlevilik, Kalenderilik gibi d?nemin inan? ve anlay??lar?n?, yak?ndan tan?yor ve biliyor olmal?d?r.


Baba ?lyas?n torununun o?lu Elvan ?elebi (?l?m?:1359) taraf?ndan yaz?lan ve Baba ?lyas?n s?ylencelere dayal? ya?am ?yk?s?n?n anlat?ld??? Men?k?bul-Kudsiyye f? Men?s?b?l-?nsiyyede, Hac? Bekta? Veli, Baba ?lyas?n halifeleri aras?nda say?lmaktad?r. Ayn? eserde, Baba Res?l ile Baba ?shak?n de?il Baba ?lyas?n anlat?ld??? g?r?lmektedir.

Efl?k?nin 718(1318)-754(1353) y?llar? aras?nda yazd???, Men?k?bul-?r?fin adl? kitab? da, Hac? Bekta? Velinin, Rum beldesinde ayaklanmaya sebep olan Baba Res?l?n hal?fe-i has? (g?zde m?ridi) oldu?unu ifade ederek, bu bilgiyi do?rulamaktad?r. Efl?ki, Hac? Bekta? Velinin "?rif ve yak?ne" ermi? oldu?unu, fakat ?slam?n kurallar?na uymad???n? belirtmektedir. Efl?k?, Hac? Bekta? ad?n? ?? yerde kullanmakta ve b?y?k atas? Baba ?lyas?n altm?? halifesi aras?nda saymaktad?r.. Baba ?lyas?n altm?? halifesi aras?nda, Osman Gazinin kay?npederi Ede B?l?nin de oldu?unu, Efl?k?den ??renmekteyiz.

Tarih?i ???kpa?az?denin (?l?m?:1481) 1478de yazd??? Vekayin?mesinden, Hac? Bekta? Velinin karde?i Mente? ile Horasandan gelerek, 1240 y?l?ndaki Babai ayaklanmas?n?n ?nc?s? Baba ?lyas?n yan?nda yerlerini ald?klar?n? ??reniyoruz. Hac? Bekta?’?n Anadolu’ya gelmesini beyan edeyim” diye ba?layan ???kpa?az?denin anlat?m? ??yle: “Bu Hac? Bekta? Horasan’dan kalkt?. Bir karde?i vard?, Mente? derlerdi. Birlikte kalkt?lar. Anadoluya gelmeye heves ettiler.. O zama Baba ?lyas gelmi?, Anadolu’da oturur olmu?tu. Me?er onu g?rmek iste?iyle gelmi?ler. Onun dahi hikayesi ?oktur. Hac? Bekta? karde?iyle Sivas’a, Sivas’tan Baba ?lyas’a geldiler. Oradan K?r?ehir’e, K?r?ehir’den Kayseriye geldiler.. Hac? Bekta? karde?ini Kayseri’den g?nderdi. Vard? Sivas’a ??kt?. Oraya var?nca eceli yeti?ti onu ?ehit ettiler..”

Baba ?lyas?n ?rg?tledi?i, Baba ?shak?n y?netti?i 1240daki Babai ayaklanmas?nda Sivasda ?ld??? anla??lan Mente? ile karde?i Hac? Bekta? Velinin yollar?n?n, ayaklanmadan ?nce ayr?ld???; Hac? Bekta? Velinin Babailerin k?r?m? ile sonu?lanan, Malya Ovas?ndaki sava?a kat?lmad??? ve Sulucakarah?y?ke (Hac?bekta?a) geldi?i anla??lmaktad?r.

A??kpa?azadeye g?re, Hac? Bekta? Veli kendinden ge?mi? bir meczub idi. Tarikat? ve m?ridleri yoktu. Hac? Bekta? Velinin; A??kpa?azadenin Hatun Ana dedi?i (Vilayetnamede Kutlu Melek - Fatma Ana - Kad?nc?k Ana isimleri ile an?lan), manevi bir k?z? oldu?unu; tasavvuf ??retisini ve kerametlerini ona emanet etti?ini; Hatun Anan?n da bunlar? Abdal Musaya aktard???n?, A??kpa?azadeden ??reniyoruz. Bu bilgiyi, Abdal Musa Vilayetnamesi de do?rulamaktad?r. Bu bilgiler, o ?a?daki "kad?n?n", erkek m?ridi olacak kadar, y?ksek bir stat?ye sahip oldu?unu g?stermektedir. Vilayetnamedeki anlat?mlar da, ?slami d?nemdeki k?s?tlamalardan ?nce, kad?n?n sosyal ya?amda etkin bir yerde oldu?unu ortaya koymaktad?r. Meclislerde erkeklerin yan?nda yer almakta ve yabanc? konuklara ho? geldin diyebilmektedirler.

Vilayetnamede, Hac? Bekta? Velinin Osman Gaziye k?l?? ku?at?p Elif Tac giydirdi?i yaz?l? ise de, A??kpa?azade bu konuda a??k ve kesin bir bilgi vererek, Hac? Bekta? Veli’nin Osmanl? Hanedan?ndan kimse ile g?r??medi?ini a??kca ifade etmektedir. A??kpa?azade, Efl?k? ve Elvan ?elebinin anlat?mlar? ile Hac? Bekta? Veli T?rbesinden gelen ve Ankara K?t?phanesinde korunan, Ciritli Dervi? Ali (Resm? Ali Baba) taraf?ndan 1176(1765)da kopya edilmi? Vilayetnamede, Hac? Bekta? Velinin 606(12091210)da do?du?u, 63 y?l ya?ayarak 669(12701271)de ?ld???ne dair verilen bilgi ?rt??mektedir. 1281de, 23 ya??ndayken Kay? Boyunun y?netimini ?stlenen Osman Gaziye, Hac? Bekta? Velinin k?l?? ku?at?p Elif Tac giydirmesinin, Hac? Bekta? Veli ile ili?kilendirilen Yeni?eri Oca??n?n kurulmas?ndan sonra, Vilayetnameye eklenmi? olabilece?ini d???nd?rtmektedir.

Hac? Bekta? Veli’nin ?ocuklar?n?n olup olmad???, Alevi ve Bekta?iler aras?nda ihtilaf konusu olmu?tur. Ortaya at?lan farkl? iki iddia vard?r. ?elebiler, Hac? Bekta? Veli’nin Fatma Nuriye veya Kad?nc?k Ana (Kutlu Melek)dan Seyyid Ali Sultan (Timurta?) adl? bir ?ocu?un d?nyaya geldi?ini, kendilerinin de bu soydan olduklar?n? iddia etmektedirler. Baba?an (Babalar) kolu ise, Hac? Bekta? Veli’nin m?cerret kald???n?, d?nyadan da m?cerret olarak g??t???n? iddia etmektedirler. Bu grup mensuplar?na g?re, bug?n Hac? Bekta? Veli’nin evlad? olarak bilinenler, Pir’in Kad?nc?k Ana’dan gelen nefes (yol) evladlar?d?r.

Hayat?n?n b?y?k bir k?sm?n? Sulucakarah?y?k’te (Hac?bekta?) ge?iren Hac? Bekta? Veli, ?mr?n? de burada tamamlam??t?r. Mezar?, Nev?ehir ?li’ne ba?l? Hac?bekta? ?l?esi’nde bulunmaktad?r.
Başa dön
Kullanıcının profilini görüntüle Özel mesaj gönder

Önceki mesajları göster:   
Yeni başlık gönder   Başlığa cevap gönder     Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu Forum Ana Sayfa -> H?nkar Hac? Bekta? Veli Tüm zamanlar GMT +2 Saat
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)

 
Geçiş Yap:  
Bu forumda yeni başlıklar açamazsınız
Bu forumdaki başlıklara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group
Türkçe Çeviri: phpBB Türkiye