Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf?  Forumu  Forum Ana Sayfa Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu

( YOLUMUZ ?L?M , ?RFAN VE ?NSANLIK SEVG?S? ?ZER?NE KURULMU?TUR ! )
 
 SSSSSS   AramaArama   Üye ListesiÜye Listesi   Kullanıcı GruplarıKullanıcı Grupları   KayıtKayıt 
 ProfilProfil   Özel mesajlarınızı kontrol etmek için giriş yapınÖzel mesajlarınızı kontrol etmek için giriş yapın   GirişGiriş 

HACI BEKTAŞ TASAVVUFUNDA DÖRT KAPI KIRK MAKAM

 
Yeni başlık gönder   Başlığa cevap gönder     Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu Forum Ana Sayfa -> H?nkar Hac? Bekta? Veli
Önceki başlık :: Sonraki başlık  
Yazar Mesaj
can



Kayıt: 13 Ksm 2007
Mesajlar: 147
Konum: ankara

MesajTarih: Pts Ksm 23, 2009 1:38 pm    Mesaj konusu: HACI BEKTA? TASAVVUFUNDA D?RT KAPI KIRK MAKAM Alıntıyla Cevap Gönder

HACI BEKTA? TASAVVUFUNDA D?RT KAPI KIRK MAKAM

Alev?-Bekta?? ??retisi, d?rt ana tema ?zerine oturmaktad?r. Bu d?rt ana tema: “?eriat, Tarikat, Marifet ve S?rr-? Hakikat”kap?lar?d?r. Her kap?n?n on makam? vard?r. Bunun i?indir ki bu alg?lay?? Bekta?? felsefesinde d?rt kap? k?rk makam bi?iminde form?le edilmi?tir. Bu d???nce ilk ?nce Ahmet Yesev? taraf?ndan “Fakirname”de dile getirilmi?tir. ?nanc? d?rt b?l?me ay?rarak ??renme kolayl??? sa?lamak hedeflenmi?tir. Bu g?r?? daha sonra “Makalat”ta da ayn? ?ekilde ifade edilmektedir.

Yunus Emre taraf?ndan da ayn? ?ekilde terenn?m edilen “D?rt Kap? K?rk Makam” anlay??? T?rk ?slam tasavvufunun temel anlay???n? olu?turmu?tur:

“K?rk bin k?rk d?rt tabakat me?ayih evliyalar

D?rt kap?d?r k?rk makam dem evliya demidir”

“?eriat, tarikat yoldur varana,

Hakikat, marifet andan i?eru”

“Evvel kap? ?eriat, ge?se andan tarikat

G?n?l evi marifet, ??k hakikat i?inde”

Harab?’nin anlat?m? da bat?n? bir yorumu vermektedir:

“?er-i ?erif ink?r olunmaz ama, ?eriat var ?eriattan i?eri,

Tarikats?z Allah bulunmaz ama, tarikat var tarikattan i?eri.

G?rd???n ?eriat ?eriat de?il, gitti?in tarikat tarikat de?il,

Marifet sand???n marifet de?il, marifet var marifetten i?eri.

Vech-i Harabiyye gel eyle dikkat, Hakk’?n cemalini eylesin r?yet,

Sadece Hakk vard?r demek de?il hakikat, hakikat var hakikatten i?eri.”


1) Hakikat Kap?s?

2) Marifet Kap?s?

3) Tarikat Kap?s?

4) ?eriat Kap?s?



HAK?KAT KAPISI:

D?rt Kap? K?rk Makam ??retisinin son kap?s? olan S?rr-? Hakikat Kap?s?, H?nk?r’?n deyimiyle, “Tanr?’y? kendi ?z?nde bulma”makam?d?r. Bu kap?da, can g?z?n? perdeleyen perdeler bir bir a??lm??, hakk? da bat?n? ve zahir? d?nyay? da g?r?r olmu?tur. Bir insana bakt???nda onun bulundu?u makam?n derecesini hemen anlar vaziyete gelmi?tir. Hallac-? Mansur’un‚ “Ene’l-Hakk” diye seslendi?i kemalet makam?d?r. ?nsan, sonsuz ?lemin de?il, en ufak canl?n?n da aynas? oldu?unu ve onlar? yans?tt???n? bilir. B?y?k ozan Muhy?’nin dedi?i gibi:

“Her ne varsa bu ?lemde, hepsi mevuttur ?dem’de

Ben de s??ar iki cihan, ben bu cihana s??mam”

Bu kap?ya gelip Hakk’la hak olmu? ki?i, hakikatin dil yoluyla anlat?m?n?n m?mk?n olmad??? bilir ve ger?e?i mecaz ve sembollerle anlatmaya ?al???r.

Bu kap?ya ula?m?? insan, varl???n s?rekli bir tek?m?l i?erisinde oldu?unu anlar. Kal?pla?m?? dinlerdeki ceza, yarg?, cennet, cehennem, s?rat k?pr?s? gibi kavramlar farkl? anlamlar ta??r. Hepsi de bu d?nya hayat?nda olmaktad?r. S?rat k?pr?s?, ?l?mden sonra ge?ilecek, k?ldan ince k?l??tan keskin oldu?u tabir edilen bir k?pr? de?il, d?nya hayat?nda insan?n ruhsal tek?m?l?n? tamamlayarak, asl? olan nura kavu?mak anlam?na gelir. Cennet ve cehennem ise d?nya ya?ant?s?ndaki ruh? h?lin sembol diliyle anlat?m?d?r. E?er ki?i tek?m?l?n? tamamlamak yerine nefs? d?nyan?n karanl???na batm??, hayat?n cezbesinden ve varolu?un sonsuz deviniminden habersiz ya??yorsa, cehennemi; can g?z? a??l?p, ruhu ayd?nl?k ve esenlikle dolu ya??yorsa cenneti d?nyada ya??yor demektir.

Hakikat kap?s?n?n makamlar? “Al?akg?n?ll? olmak, kimsenin ay?b?n? g?rmemek, yapabilece?in hi?bir iyili?i esirgememek, Allah’?n her yaratt???n? sevmek, t?m insanlar? bir g?rmek, birli?e y?nelmek ve y?neltmek, ger?e?i gizlememek, manay? bilmek, Tanr?sal s?rr? ??renmek, Tanr?sal varl??a ula?mak”t?r.


MAR?FET KAPISI:

Marifet kap?s?, ilah? a?k?n dervi?in g?nl?nde tutu?tu?u ve k?mil insan mertebesine kadar kendisine m?r?itlik edece?i ruh? ve manev? bir tek?m?l a?amas?d?r. Bu a?amadaki insana dervi? denir.

Hac? Bekta? Vel?’nin s?zleriyle ifade edersek,“Marifet, Hakk’? kendi ?z?nde bulmakt?r.” Bu mertebeye gelmi? ki?i, neye y?nelirse o alanda ba?ar? elde eder. E?er zahir? ilimlere verirse kendini ??renme a?k?yla bir ?lim olabilir, bat?n? ilimlere verir, dervi?lik yolunda ilerlerse bir m?r?id-i k?mil olup insanlar? ir?at edebilir.

?ah ?smail, ocaktan gelen bir insan oldu?u i?in ?ok erken ya?ta tarikata girer, usta m?r?itler taraf?ndan e?itilir ve h?zl? yol al?r. K?sa zamanda tarikat?n ba??na ge?er. ?ah ?smail’in dervi?li?i ve sufili?inin yan? s?ra bir h?k?mdarl???n?n da olmas?, tamamen i?inde do?du?u sosyal ?artlarla, do?rudan alakal?d?r. ??inde ya?ad??? ?artlar marifetini, h?k?mdarl??a y?neltmesine neden olmu?tur. Di?er taraftan bir tarikat ?eyhi olmas? nedeniyle, tarikat kurallar?n? yeniden koymu?, bulundu?u tarikata bir dizi yenilikler getirmi?tir. Nefesleri aynen Yunus Emre gibi, derg?h ve tekkelerde talipleri ir?at ama?l? okunmaktad?r.

Marifet kap?s?n?n makamlar? “Edepli olmak, bencillik, kin ve garezden uzak olmak, perhizk?rl?k, sab?r ve kanaat, hay?, c?mertlik, ilim, ho?g?r?, ?z?n? bilmek, ariflik”tir.


TAR?KAT KAPISI:

D?rt Kap? K?rk Makam inan? ve felsefesinde ruhsal tek?m?l?n ikinci kap?s? olan Tarikat Kap?s?, Hac? Bekta? Vel?’nin diliyle; “ikrar verip bir yola girme” kap?s?d?r. Bu kap?da yola girmek i?in pir, talibin olgunluk derecesini ?l?mek i?in onu s?nar. Bu s?nav, ?e?itli bi?imlerle olabilir. Ki?i bu s?nav? ba?ar?rsa, o zaman tarikata (yola) al?n?r; “Alev? bilgelerinden Melul?, Bekta?? tarikat?na girmek ister. Kendisine t?bi k?l?nan imtihan ??yledir: Yak?n bir k?ye gidip orada anadan ?ryan soyunarak kendi k?y?ne kadar y?r?mesi istenir. Bu imtihanla Melul?’nin toplumsal bask?lar? ve horlanmay? ne oranda a?t???n?; ahl?k anlay???n?n ne oldu?unu bilmek isterler. Melul? tarikata girmek i?in kendisinden isteneni yapar. Melul?’deki bu cesareti g?ren Bekta?? dervi?leri hemen Melul?’yi yar? yolda kar??lar ve kendisine yeni elbiseler verirler.

Ba?dat ?ehrinin valisi olan C?neyd-i Ba?dadi, gen?lik y?llar?nda tarikata girmek ve bir yola ba?lanmak ister. Ustas? ?ibli, yola girmek i?in valili?i b?rak?p Ba?dat sokaklar?nda dilencilik yapmay? g?ze al?p alamayaca??n? sorar. C?neyd-i Ba?dadi bunu kabul eder ve eski ya?ant?s?na dair ne varsa hepsini terk etmeye haz?r oldu?unu ispat eder. Ba?dadi’ye piri ?ibli taraf?ndan ?nerilen ve bir ?e?it imtihan niteli?inde olan bu ?neriden maksat, Ba?dadi’nin valilik yapt??? y?llarda edinmi? oldu?u b?y?kl?k h?rs?n? (nefsini) t?rp?lemektir.

Tarikat piri tarikata ba?lanmak isteyen talibi ?o?unlukla s?zl? olarak da uyar?r. “elme gelme, gelirsen d?nme, gelenin mal? d?nenin can?‚ Bu yol ate?ten g?mlek, demirden leblebidir, bu yola girmeye karar vermeden ?nce bir daha d???n” derler.

Hac? Bekta?? Vel? bu yolun ne denli zor ve ?ileli oldu?unu, her ki?inin de?il, er ki?inin s?rebilece?ini s?yler. Yolun (tarikat?n) inceli?ini ??yle anlat?r: “Yolumuz bar??, dostluk ve karde?lik yoludur. ??inde kin, kibir, k?skan?l?k, ikicilik gibi huyu olanlar bu yola gelmesinler.”

Tarikat kap?s?n?n ?zelliklerinden biri de bu kap?da ikrar verip musahip (ahiret ve yol karde?i) tutulmas?d?r. Musahip evli ve yola girmek isteyen ?iftler aras?ndan olur. Yine geleneksel olarak ikrar, pir, m?r?idin ve rehberin de yard?mc? oldu?u bir ayin e?li?inde yap?l?r. Yola girenlere pir yolun duas?n? verirken di?er yandan da onlara ???tler verir. Onlar? k?mil ve olgun insan olma yolunda manev? y?nden haz?rlar. Toplum i?erisinde olgun ve ?rnek insan olma yolunda ilerletir.

Tarikat kap?s?n?n makamlar? “T?vbe Etmek, bir m?r?ide talip olup ikrar vermek, temiz giyinmek ve manevi temizlik, iyilik yapmak ve iyilik yolunda sava?mak, Hakk yolunda hizmet etmeyi sevmek, haks?zl?ktan ve kul hakk?ndan korkmak, ?mitsizli?e d??memek, ibret almak, nimet da??tmak, c?mert olmak, ?z?n? fakir g?rmek, turap olmak”t?r.


?ER?AT KAPISI:

Hac? Bekta? Vel?’ye g?re ?eriat; “Bir anadan do?makt?r.” Alev? gelenek ve g?reneklerini ve Alev? ?eriat?n? inceledi?imizde temelinde tasavvuf ve bilgelik yatt???n? g?r?r?z. Cem ayini, musahiplik (ki?ilerin karde? olmas?), tevella teberra (Allah i?in, hakl?dan yana, haks?zl??a kar?? durmak), semah (her ?eyin durmay?p Allah’? zikretti?i gibi zikretmek), ocaklar?n ulular?n?n ziyareti, matem yas? (Allah i?in can?n? verenleri anmak), lokma da??tmak gibi ?eyler bunun a??k ?rnekleridir.

Alev?lik bir tasavvuf yolu oldu?u i?in her kavram?n ve bu kavramla dile getirilen fiilin birden ?ok anlam? vard?r. Bu katl? anlamlar ki?inin ruh? a??dan olgunluk mertebesine g?re birden de?il, zamanla ve ilimle a???a ??kar, zihin d?nyas?nda belirir. ?rne?in bir ar?; ?eriat kap?s?ndayken s?radan bal yapan bir b?cektir; tarikat kap?s?ndayken, ar?l?ktan ??kar ve onun insan?n, do?an?n ve Allah’?n hizmetinde ?al??an bir varl?k oldu?u belirir; marifet kap?s?nda ise ar?n?n neden s?rekli bal yapan bir varl?k oldu?u anla??l?r ve ders al?n?r; hakikat kap?s?nda ise ar? kalmam??, ar?, insan, do?a ve Yarat?c? bir olmu?tur.

?eriat kap?s?ndaki ki?i arad??? sorular?n cevab?n? bulmak ve ayd?nl??a giden yolu aralamak i?in kendisine bir pir (pirini) bulur. ?eriat kap?s?ndaki ki?i ruh? d?nyas?, hen?z karanl?kta oldu?u i?in kendisine uygun bir pir se?mekte zorlanacakt?r. Ancak pirlik makam?na gelmi? bir usta kendisine gelen her talibi ir?at edebilme yetene?ine sahiptir. Bu aray??lar s?resinde yeterli ?abay? ve azmi g?sterirse ki?i, eninde sonunda kendisine uygun bir yol g?sterici usta-pir bulur.

?eriat kap?s?n?n makamlar? “?man etmek, ilim ??renmek, ibadet etmek, haramdan uzakla?mak, ailesine faydal? olmak, ?evreye zarar vermemek, Peygamberin emirlerine uymak, ?efkatli olmak, temiz olmak, yaramaz i?lerden sak?nmak”t?r.
Başa dön
Kullanıcının profilini görüntüle Özel mesaj gönder

Önceki mesajları göster:   
Yeni başlık gönder   Başlığa cevap gönder     Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu Forum Ana Sayfa -> H?nkar Hac? Bekta? Veli Tüm zamanlar GMT +2 Saat
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)

 
Geçiş Yap:  
Bu forumda yeni başlıklar açamazsınız
Bu forumdaki başlıklara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group
Türkçe Çeviri: phpBB Türkiye