Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf?  Forumu  Forum Ana Sayfa Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu

( YOLUMUZ ?L?M , ?RFAN VE ?NSANLIK SEVG?S? ?ZER?NE KURULMU?TUR ! )
 
 SSSSSS   AramaArama   Üye ListesiÜye Listesi   Kullanıcı GruplarıKullanıcı Grupları   KayıtKayıt 
 ProfilProfil   Özel mesajlarınızı kontrol etmek için giriş yapınÖzel mesajlarınızı kontrol etmek için giriş yapın   GirişGiriş 

KARACAOGLAN

 
Yeni başlık gönder   Başlığa cevap gönder     Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu Forum Ana Sayfa -> Ozanlar ve T?rk?ler
Önceki başlık :: Sonraki başlık  
Yazar Mesaj
06Burak58



Kayıt: 06 Şub 2008
Mesajlar: 15

MesajTarih: Çrş Şub 06, 2008 9:57 pm    Mesaj konusu: KARACAOGLAN Alıntıyla Cevap Gönder

Vara vara vard?m ol kara ta?a
Hasret ettin beni kavim karda?a
Sebep ne g?zden akan kanl? ya?a
Bir ayr?l?k bir yoksulluk bir ?l?m

Karac'o?lan der ki kondum g???lmez
Ac?d?r ecel ?erbeti i?ilmez
?? derdim var birbirinden se?ilmez
Bir ayr?l?k bir yoksulluk bir ?l?m


T?rk halk ?airi. Etkileyici bir dil ve duygu evreni kurdu?u ?iirleriyle T?rk halk ?iiri gelene?inde ????r a?m??t?r.

1606' do?du?u, 1679'da ya da 1689'da ?ld??? san?lmaktad?r. Ya?am? ?st?ne kesin bilgi yoktur. Bug?ne de?in yap?lan inceleme ve ara?t?rmalara g?re 17.yy'da ya?am??t?r. Nereli oldu?u ?st?ne de?i?ik g?r??ler ?ne s?r?lm??t?r. Baz?lar? Kozan Da?? yak?n?ndaki Bah?e il?esinin Varsak (Farsak) k?y?nde do?du?unu s?ylerler. Baz?lar? da Osmaniye ili D?zi?i il?esinin Farsak k?y?nde do?du?unu s?ylerler*. Gaziantep'in Barak T?rkmenleri de, Kilis'in Musabeyli buca??nda ya?ayan ?avu?lu T?rkmenleri de onu kendi a?iretlerinden sayarlar. Bir ba?ka s?ylentiye g?re Kozan'a ba?l? Feke il?esinin G?k?e k?y?ndendir. Bat? Anadolu'da ya?ayan Karake?ili a?ireti onu kendinden sayar. Mersin'in Silifke, Mut, G?lnar il?elerinin k?ylerinde, o y?reden oldu?u ileri s?r?l?r. Bir menk?beye g?re de Belgradl? oldu?u s?ylenir. Bu kaynaklardan ve ?iirlerinden edinilen bilgilerden ??kar?lan, onun ?ukurova'da do?up, y?renin T?rkmen a?iretleri aras?nda ya?ad???d?r.

Ad? baz? kaynaklarda Simayil, kendi ?iirlerinden baz?s?nda ise Halil ve Hasan olarak ge?er. Ak?ehirli Hoca Hamdi Efendi'nin an?lar?na g?re Karacao?lan yetim b?y?d?. ?irkin bir k?zla evlendirilmek, babas? gibi ?m?r boyu askere al?nmak korkusu ve o s?ralarda ?ukurova'da derebeyi olan Kazano?ullar? ile aras?n?n a??lmas? sonucu gen? ya?ta gurbete ??kt?. ?ki k?z karde?ini de yan?nda g?t?rd???n?, Bursa'ya, hatta ?stanbul'a gitti?ini belirten ?iirleri vard?r. Yine bu ?iirlerinden anla??ld???na g?re, Bursa'da ev bark sahibi oldu, evlat ac?s? g?rd?. Anadolu'nun ?e?itli illerini gezdi?i, Rumeli'ye ge?ti?i, M?s?r ve Trablus'a gitti?i de san?l?yor. Ya?am?n?n b?y?k bir b?l?m?n? ?ukurova, Mara?, Gaziantep y?relerinde ge?irdi.

Do?um yeri gibi, ?l?m yeri de kesin olarak bilinmemektedir. ?iirlerinden, ?ok uzun ya?ad??? anla??lmaktad?r. Hoca Hamdi Efendi'nin an?lar?na g?re Mara?'taki Cezel Yaylas?'nda doksan alt? ya??nda ?lm??t?r. En son bulgulara g?re ise mezar?n?n ??el'in Mut il?esinin ?ukur k?y?ndeki Karacao?lan Tepesi denilen yerde oldu?u san?lmaktad?r.

Karacao?lan Osmanl? Devleti'nin iktisadi bunal?mlar ve i? kar???kl?klar i?inde bulundu?u bir ?a?da ya?am??t?r. ?iirinin kayna??n?, do?up b?y?d??? g??ebe toplumunun gelenekleri ve i?inde ya?ad???, yurt edindi?i do?a olu?turur. G?neydo?u Anadolu, ?ukurova, Toroslar ve Gavurda?lar? y?relerinde ya?ayan T?rkmen a?iretlerinin ya?ay??, duyu? ve d???n?? ?zellikleri, onun ki?ili?i ile birle?erek ???k edebiyat?na yepyeni bir s?yleyi? getirir. Anadolu halk?n?n 17.yy'da ?ekti?i ac?lar, g??ebe ya?ant?s?n?n yokluklar?, ?ileleri, ?aresizlikleri, ?iirinde yer almaz.

?iirlerindeki insana d?n?kl???n?n ?z?nde belirgin olan tema do?a ve a?kt?r. Ayr?l?k, gurbet, s?la ?zlemi, ?l?m ise ?iirinin bu b?t?nselli?i i?inde beliren ba?ka temalard?r. Duygulan??lar?n? ger?ek?i bi?imde dile getirir. D???nd?klerini a??k, anla??l?r bir dille ortaya koyar. Ac?, ayr?l?k, ?l?m temalar?n? i?ledi?i ?iirlerinde de bu ?zelli?i g?ze ?arpar. D??ten ?ok ger?e?e yaslan?r. ??k?? noktas? ya?anm??l?kt?r. Ona g?re, ki?i ya?ad??? s?rece ya?amdan alabileceklerini almal?, g?nl?n? diledi?ince e?lendirmelidir. Ya?ama sevincinin kayna?? g?zele, sevgiliye ve do?aya olan tutkunlu?udur. G?zelleri, yi?itleri ?ver, dert orta?? bildi?i da?lara seslenir. Lirik s?yleyi?inin ?z?nde, halk?n?n duyu? ve d???n?? ?zellikleri g?r?l?r.

G??ebe ya?am?n?n vazge?ilmez bir par?as? olan do?a, onun ?irinin ba?l?ca temalar?ndan biridir. Ya?ad???, gezip g?rd??? y?relerin do?as?n? g?rkemli bir bi?imde dile getirir. Dost, karde? bildi?i, sevgilisiyle e? g?rd???, i? i?e ya?ad??? bu do?a, onun i?in sadece bir mekan olmaktan ?tedir. ?iirinin ba?ka ?nemli bir temas? olan a?k?n varolu?u, do?adaki benzetmelerle g?zelle?ir. Onunla ya?anan sevin?, onun getirdi?i ac? do?a ile payla??l?r. Sevgili, ?iirinde do?an?n ayr?lmaz bir par?as?d?r.

?iirlerinde yer yer s?la ?zlemi ve ?l?m temas?na da rastlan?r. Sevdi?inden, ilinden, obas?ndan ayr? d????? ?zlemle dile getirir, yak?n?r. ?l?m de, ayr?l?k ve yoksullukla e? tuttu?u bir derttir.

Do?a temas?n?n yan? s?ra ?irinin as?l odak noktas?n? olu?turan a?k/sevgili kavram?n?, ???k ?iirinin geleneksel kal?plar? d???nda bir s?yleyi?le ele al?r. Onun i?in sevgili, d??lenen, bin bir hayal ile var edilen, ula??lmazl???n umutsuzlu?uyla ad?na t?rk?ler yak?lan bir varl?k de?ildir; do?a ve insan ili?kileri i?indedir. Onu, ya?amdan ve bu ili?kilerden soyutlamadan verir.

?lk kez onun ?iirinde sevgililerin adlar? s?ylenir: Elif, An?a, Zeynep, H?r?, D?nd?, D?ne, Esma, Emine, Hatice...Karacao?lan bunlar?n kimine bir p?nar ba??nda su doldururken, kimine helkeleri omuzunda suya giderken, kimine de yay?k yay?p hal? dokurken g?r?p vurulmu?tur. G?nl? bir g?zel ile eylenmez, bir ki?iye ba?lanmaz. U?ar?l?k, onun duygu d?nyas?n?n ?iirsel s?yleyi?ine yans?yan en belirgin yan?d?r. Erotizm, ?iirine sevmek ve sevi?mek olgusuyla yans?r. Kanl?-canl? sevgili, cinsellik motifleriyle daha da belirginle?ir, ?iirinde etkileyici bir bi?imde yer eder. Onun sevgiye ve kad?na bak?? a??s?, ???k ?iirine yenilik getirir ve bu gelenek i?inde etkileyici bir ?zellik ta??r. Tanr? kavram? ve din temas? ?iirinde ?nemlice bir yer tutmasa bile, bu konudaki yakla??m?yla da kendi ?iir gelene?ine yine de?i?ik bir bak?? a??s? getirmi? ve sonraki ku?aklar ?zerinde etkileyici y?nlendirici olmu?tur.

Karacao?lan ya?ad??? ?a?da yeti?mi? ba?ka saz ?airlerinin tersine, dil ve ?l?? bak?m?ndan Divan Edebiyat?'n?n etkisinden uzak kalm??t?r. G?neydo?u Anadolu insan?n?n o ?a?daki g?nl?k konu?ma diliyle yazm??t?r. Kulland??? Arap?a ve Fars?a s?zc?klerin say?s? azd?r. Y?resel s?zc?kleri ise yo?un bir bi?imde kullan?r. Deyimler ve benzetmelerle halk ?iirinde kendine ?zg? bir ?iir evreni kurmu?tur. Bu da onun ?iirine ayr? bir renk katar. Bu s?zc?klerin bir ?o?unu halk dilinde ya?ayan bi?imiyle, s?yleni?lerini bozarak ya da anlamlar?n? de?i?tirerek kullan?r.

Karacao?lan, halk ?iirinin geleneksel yar?m uyak d?zenini ve yer yer de redifi kullanm??t?r. Hece ?l??s?n?n 11'li (6+5) ve 8'li (4+4) kal?plar?yla yazm??t?r. Baz? ?iirlerinde ?l?? uygunlu?unu sa?lamak i?in hece d??melerine ba?vurdu?u da g?r?l?r. Mecaz ve mazm?nlara ?okca ba?vurmas?, s?yleyi?ini etkili k?lan ?nemli ??elerdir.

?iirsel s?yleyi?inin ?nemli bir ?zelli?i de, halk ?iiri t?r? olan mani s?ylemeye yak?n olu?udur. Ko?malar, semailer, varsa??lar ve t?rk?ler ?iirleri aras?nda ?nemlice yer tutar. Bunlar?n her birinde a??k, anla??l?r bir bi?imde, i?li ve ?zl? bir s?yleyi? birli?i kurmu?tur.

Pir Sultan Abdal, ???k Garip, K?ro?lu, ?ks?z Dede, Kul Mehmet'ten etkilenmi?, ?iirleriyle ???k ?mer, ???k Hasan, ???k ?smail, Katib?, Kulo?lu, Gevheri gibi ?a?da?? ?airleri oldu?u kadar 18.yy ve ?airlerinden Dadalo?lu, G?nde?lio?lu, Beyo?lu, Deliboran'?, 19.yy ?airlerinden de Bayburtlu Zihni, Dertli, Seyran?, Zileli Talib?, Ruhsat?, ?em'? ve Ye?ilabdal'? etkilemi?tir. Daha sonra da gerek Me?rutiyet, gerek Cumhuriyet d?nemlerinde, halk edebiyat? gelene?inden yararlanan ?airlerden R.T. B?l?kba??, F.N. ?aml?bel, K.B. ?a?lar, A.K. Tecer ve C. K?lebi, Karacao?lan'dan esinlenmi?lerdir.

?iirleri 1920'den beri ara?t?r?lan, derlenip yay?mlanan Karacao?lan'?n bug?ne de?in, yaz?l? kaynaklara be? y?z?n ?zerinde ?iiri ge?mi?tir.
_________________
Başa dön
Kullanıcının profilini görüntüle Özel mesaj gönder E-posta gönder MSN Messenger

Önceki mesajları göster:   
Yeni başlık gönder   Başlığa cevap gönder     Mu?la Dat?a Hac? Bekta? Veli Anadolu K?lt?r Vakf? Forumu Forum Ana Sayfa -> Ozanlar ve T?rk?ler Tüm zamanlar GMT +2 Saat
1. sayfa (Toplam 1 sayfa)

 
Geçiş Yap:  
Bu forumda yeni başlıklar açamazsınız
Bu forumdaki başlıklara cevap veremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz
Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz
Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız


Powered by phpBB © 2001, 2005 phpBB Group
Türkçe Çeviri: phpBB Türkiye